آنی غذا: عادتِ چند دقیقه بیشتر خوابیدن در بامداد با اتکا به قابلیت دکمه «چرت» (snooze) در گوشی موبایل، بحث های زیادی را مطرح کرده و مخالفان و موافقانی دارد.
وقتی بامداد با صدای زنگ ساعت گوشی از خواب بیدار می شوید، امکان دارد وسوسه شوید با زدن این دکمه، چند دقیقه بیشتر بخوابید.
به گزارش آنی غذا به نقل از ایسنا، شبکه خبری «سی ان ان» در گزارشی در اینباره آورده است: دکتر «ربه کا رابینز»، متخصص خواب و همچون مخالفان این عادت، اعتقاد دارد که فعال کردن قابلیت امکان چرت گوشی می تواند موجب از دست رفتن خواب مفید شود.
او که پژوهشگر ارشد اختلالات خواب و ریتم های شبانه روزی در بیمارستان بریگام و زنان است، می گوید: نخستین زنگ احتمالاً مرحله مهمی از خواب را قطع می کند و چرت باردیگر بعد از بیدار شدن، خوابی باکیفیت پایین و تکه تکه است.
برمبنای مطالعه ای که رابینز با همکاری دیگران و با استفاده از داده های اپلیکیشن «چرخه خواب» ( SleepCycle ) انجام داد، میانگین زمانیکه افراد پس از زنگ اول، برای چرت صبحگاهی سپری می کنند، ۱۱ دقیقه است که در یک ماه، به اندازه یک شب خواب کامل می شود.
متخصصان می گویند وقتی می خوابیم، مغز مراحل مختلف فعالیت عصبی را طی می کند. نیمه دوم شب، مرحله تسلط خواب حرکت سریع چشم (REM) است؛ زمانیکه بیشتر رویاهای آن هنگام رخ می دهد. این مرحله خواب برای عملکرد شناختی و تثبیت حافظه اهمیت زیادی دارد.
به قول دکتر رابینز، وقتی دکمه توقف زنگ را فشار می دهید، بخصوص برای چند دقیقه، امکان ندارد که باردیگر وارد مرحله REM خواب بشوید.
با این وجود برخی متخصصان خواب مانند دکتر «جاستین فیالا»، استادیار دانشکده پزشکی نورث وسترن، نظری متفاوت دارند.
فیالا می گوید در مورد این که خواب سبک پس از استفاده از دکمه توقف زنگ، همیشه بیشتر از آنکه مفید باشد مضر است، اجماعی وجود ندارد. برخی این نکته را مطرح می کنند که از دست دادن خواب باکیفیت در ازای دیرتر برخاستن، امکان دارد خطر اختلالات شناختی را افزایش دهد و بر وضعیت روحی فرد تاثیر منفی بگذارد. از جانب دیگر، افرادی که ساعت بدن یا کرونوتایپ (تمایل طبیعی بدن به خواب و بیداری تحت الشعاع عواملی مانند سن و ژنتیک) خاصی دارند، امکان دارد از این عادت بهره مند شوند.
دکتر فیالا به مطالعه ای در سال ۲۰۲۳ اشاره نمود که نشان داد افرادی که شب ها بیدار می مانند (شب زنده داران) تمایل دارند بیشتر از دکمه توقف زنگ استفاده نمایند.
دکتر فیالا اظهار داشت: اگر کرونوتایپ (حالت طبیعی بدن) شما شب زنده دار باشد اما مجبورید ساعت ۵ بامداد بیدار شوید، آن خواب سبک و کوتاه بعد از دکمه توقف زنگ، امکان دارد کمک نماید از مراحل عمیق تر خواب که با نخستین زنگ ساعت قطع شده است، به وضعیت بیداری منتقل شوید.
او افزود که برای درک کامل این تاثیر و محدودیت های آن، باید تحقیقات بیشتری صورت گیرد.
از طرفی دکتر «کیمبرلی هون» از دانشگاه ایالتی واشینگتن، تأکید می کند که پایبندی به زمان خواب و بیداری هم به اندازه مدت زمان خواب، اهمیت دارد.
بیشتر کارشناسان خواب تأکید می کنند که بزرگسالان برای حفظ سلامت جسم و روان خود، باید هفت تا ۹ ساعت خواب شبانه داشته باشند برای اینکه خواب کافی می تواند احساس خستگی هنگام بیداری را کم کند اما هماهنگی در زمان خواب هم به اندازه مدت زمان خواب مهم می باشد.
دکتر هون توضیح می دهد که در مراحل عمیق خواب، پالس های الکتریکی مغز به یک الگوی ریتمیک بسیار منظم می رسند که با فعالیتهای مغز هنگام بیداری که عموما بدون نظم و پراکنده اند، متفاوت می باشد. کوشش برای بیدار شدن در این مراحل، فرایندهای مهم حفاظت از مغز را مختل می کند و می تواند حس مبهم خستگی بعد از خواب را ایجاد نماید که امکان دارد چند دقیقه یا حتی ساعت ها بعد از بیداری ادامه یابد. وقتی بدن به یک برنامه خواب منظم عادت کند، تجربه خستگی خواب هنگام بیداری می تواند کاسته می شود، چون بدن به مرور زمان تنظیم می شود تا بطور خودکار از مراحل مختلف خواب عبور کند و چرخه خوابش را به شکل منظم تکمیل کند.
رابینز می گوید: شرایط ایده آل این است که شما اصلا به زنگ ساعت نیاز نداشته باشید و خودبه خود سر ساعتی مشخص بیدار شوید.
فیالا هم می افزاید حتی آخرهفته ها، ساعت خوابتان را بیشتر از ۳۰ دقیقه جا به جا نکنید. اگر هم وادار به تغییر برنامه شدید، این تغییر را به تدریج و آهسته انجام دهید.
رابینز سفارش می کند اگر می خواهید عادت چرت زدن را کنار بگذارید، زنگ اول را تا حد ممکن دیرتر تنظیم کنید و برای خود علاوه بر روتین شب، یک روال صبحگاهی درنظر بگیرید. زمان حدود ۲۲ تا ۲۷ دقیقه ای که مطالعات نشان داده اند برای چرت زدن صرف می شوند، می تواند برای حرکات کششی، نوشتن کارهای روزمره، یا آماده کردن یک صبحانه خوب صرف شود.
او اظهار داشت: من فکر می کنم روتین های صبحگاهی هم واقعاً خوب هستند و به شما کمک می کنند تا برای شروع روزتان هم برنامه داشته باشید. پیدا کردن سوژه ای که منتظرش باشید مهم است؛ چه یک جلسه صبحگاهی باشد، چه درست کردن یک فنجان قهوه برای خودتان و خلاصه هر چیزی که به شما انگیزه بدهد و شما را از رختخواب بیرون بکشد.

منبع: anighaza.ir