خبرگزاری مهر، گروه استان ها- سیده مریم هاشمی: دردهای شکمی، یبوست، رفلاکس، اسهال های مکرر و حساسیت های غذایی همچون مشکلاتی هستند که خیلی از خردسالان در سالیان نخست زندگی خود تجربه می کنند؛ مسائلی که باآنکه در بیشتر موارد خوش خیم و قابل کنترل اند، اما همیشه یکی از مهم ترین نگرانی های والدین محسوب می شوند.
بسیاری از خانواده ها با مشاهده کوچک ترین دل درد، استفراغ یا تغییر در عادات دفع کودک، نگران مبتلا شدن به بیماری های جدی می شوند؛ در حالیکه متخصصان تأکید دارند بخش عمده ای از اختلالات گوارشی کودکان، ماهیتی عملکردی داشته و با اصلاح سبک تغذیه، کاهش فشار و رعایت سفارش های پزشکی قابل مدیریت است.
با این وجود، برخی علایم مانند کاهش وزن، وجود خون در مدفوع، استفراغ صفراوی، تب طولانی، اسهال مزمن یا توقف رشد می تواند نشانه بیماری های مهم تری باشد که احتیاج به بررسی فوری و تخصصی دارد.
از سوی دیگر، تغییر سبک زندگی، مصرف گسترده فست فودها، استفاده بی رویه از آنتی بیوتیک ها و افزایش اضطراب در کودکان، طی سالیان اخیر نقش قابل توجهی در افزایش مشکلات گوارشی، آلرژی های غذایی و حتی بیماری هایی مانند سندرم روده تحریک پذیر و سلیاک داشته است.
در همین راستا، ایرج شهرامیان فوق تخصص گوارش خردسالان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، در گفتگو با گزارشگر مهر ضمن تشریح شایع ترین بیماریها و اختلالات گوارشی در کودکان، درباره ی علایم هشداردهنده، نقش تغذیه سالم، تاثیر استرس بر عملکرد دستگاه گوارش و باورهای اشتباه رایج میان والدین توضیحاتی عرضه کرده و بر ضرورت توجه به نشانه های خطر و پرهیز از درمان های خودسرانه تأکید کرده است.
به عنوان نخستین سوال شایع ترین مشکلات گوارشی در خردسالان و علایم آن چیست؟
شایع ترین مشکلات گوارشی خردسالان شامل یبوست عملکردی، رفلاکس نوزادی، دل دردهای عملکردی، اسهال های عفونی و آلرژی های غذایی است. طبق منابع معتبر علمی، بالاتر از ۹۰ درصد مشکلات گوارشی خردسالان ماهیت خوش خیم و عملکردی دارند و به طور معمول با درمان های ساده و اصلاح سبک زندگی قابل کنترل هستند و علائمی مانند کاهش وزن یا توقف رشد، وجود خون در مدفوع، استفراغ صفراوی یا سبزرنگ، درد شکمی شدید خصوصاً در شب، اسهال مزمن، تب طولانی مدت و کم خونی بدون علت مشخص از مهم ترین علایم هشداردهنده هستند و در صورت مشاهده، کودک باید سریعاً توسط پزشک متخصص ارزیابی شود.
تفاوت دل درد طبیعی دوران رشد با دردهای نگران کننده چیست و این مساله با تشکیل یبوست در خردسالان چقدر شایع است؟
دل دردهای عملکردی به طور معمول در کودکانی دیده می شود که رشد طبیعی دارند و معاینه فیزیکی آنان هم طبیعی است. اما دردهای نگران کننده اغلب همراه با تب، کاهش وزن، خونریزی، بی اشتهایی یا بیدار شدن کودک از خواب در اثر درد هستند و احتیاج به بررسی تخصصی دارند و یبوست یکی از شایع ترین مشکلات گوارشی دوران کودکی است و حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد خردسالان را درگیر می کند. بالاتر از ۹۵ درصد موارد، عملکردی است و علت هایی مانند رژیم غذایی کم فیبر، کمبود مصرف آب، نگه داشتن مدفوع، تغییرات رفتاری و استرس در بروز آن نقش دارند.
تغذیه و مصرف پروبیوتیک ها چه نقشی در سلامت گوارش خردسالان دارد؟
تغذیه سالم نقش بسیار مهمی در جلوگیری از یبوست، چاقی، کبد چرب و اختلالات عملکردی دستگاه گوارش دارد. مصرف کافی فیبر، میوه، سبزیجات و آب مناسب سفارش می شود. در مقابل، مصرف زیاد فست فودها و غذاهای پرچرب می تواند سبب تشدید یبوست، رفلاکس، تغییر میکروبیوم روده و افزایش ریسک چاقی و کبد چرب شود و پروبیوتیک ها در تعدادی شرایط مانند اسهال عفونی یا اسهال بعد از مصرف آنتی بیوتیک مفید هستند، اما مصرف روتین و خودسرانه آنها برای همه خردسالان سفارش نمی شود.
آیا استرس و اضطراب می تواند سبب مشکلات گوارشی شود؟
بله. محور روده و مغز نقش بسیار مهمی در سلامت دستگاه گوارش دارد و اضطراب و استرس می تواند دل دردهای عملکردی و علایم سندرم روده تحریک پذیر را تشدید کند و برخی والدین تصور می کنند هر دل دردی نشانه آپاندیسیت است یا هر اسهالی احتیاج به آنتی بیوتیک دارد. همین طور برخی گمان می کنند همه نوزادان دچار رفلاکس باید دارو مصرف کنند، در حالیکه این تصورات در خیلی از موارد ناصحیح است.
آیا حذف لبنیات از رژیم غذایی خردسالان سفارش می شود؟
حذف لبنیات فقط در صورت وجود آلرژی یا عدم تحمل لاکتوز سفارش می شود. حذف غیرضروری لبنیات می تواند منجر به کمبود کلسیم و ویتامین D در خردسالان شود و بالاتر از ۷۰ درصد فعالیت سیستم ایمنی بدن در روده به انجام می رسد و میکروبیوم سالم روده نقش کلیدی در تنظیم ایمنی و کاهش خطر آلرژی ها دارد.
به عنوان آخرین سوال مهم ترین سفارش برای حفظ سلامت گوارش خردسالان چیست؟
تغذیه سالم، مصرف کافی آب و فیبر، پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک ها و توجه به علایم هشداردهنده مانند کاهش وزن، خونریزی یا توقف رشد، مهم ترین اقداماتی است که والدین برای حفظ سلامت گوارش خردسالان باید مدنظر داشته باشند.
بطور خلاصه دل دردهای عملکردی بطور معمول در کودکانی دیده می شود که رشد طبیعی دارند و معاینه فیزیکی آنان هم طبیعی است. همچنین برخی گمان می کنند همه نوزادان گرفتار رفلاکس باید دارو مصرف کنند، در حالی که این تصورات در بسیاری از موارد ناصحیح است. حذف غیرضروری لبنیات می تواند منجر به کمبود کلسیم و ویتامین D در خردسالان شود و بالاتر از ۷۰ درصد فعالیت سیستم ایمنی بدن در روده به انجام می رسد و میکروبیوم سالم روده نقش کلیدی در تنظیم ایمنی و کاهش خطر آلرژی ها دارد.
منبع: آنی غذا
